Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego

W 2003 r. Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego [Rozmiar: 19003 bajtów]

wspólnie z Instytutem Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie opublikowała rozkazy dzienne Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych w opracowaniu prof. Czesława Brzozy z Instytutu Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Edycja w formie naukowej (wstęp, przypisy, indeksy) obejmowała rozkazy dzienne brygady z pierwszego okresu jej działalności (11 sierpnia 1944 r. - 31 grudnia 1945 r.). Publikacja wzbudziła duże zainteresowania, docierając również do środowiska byłych żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych – w tym także do żołnierzy Brygady Świętokrzyskiej mieszkających poza granicami Polski.

Środowisko to kultywowało swoje tradycje gromadząc dokumenty [Rozmiar: 18674 bajtów]

i pamiątki w archiwum amerykańskiej Polonii w Orchard Lake w stanie Michigan. Dzięki gościnności ks. prałata Romana Mira, prowadzącego archiwum, w tym niezwykle zasłużonym dla kultury polskiej ośrodku zgromadzono całość pamiątek po Brygadzie Świętokrzyskiej.

Impuls wywołany publikacją książki oraz stworzenie możliwości rozpoczęcia badań naukowych nad dziejami Brygady i losami jej żołnierzy skłonił weteranów Brygady Świętokrzyskiej do podjęcia decyzji o przekazaniu archiwum do zbiorów Biblioteki Jagiellońskiej.

Inicjatorem sprowadzenia kolekcji [Rozmiar: 17354 bajtów]

archiwaliów Brygady Świętokrzyskiej do Krakowa była Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, której przedstawiciele skłonili Dyrekcję BJ do przyjęcia niezwykle cennych materiałów, zajmując się jednocześnie całością spraw związanych ze sprowadzeniem dokumentów do kraju oraz przygotowaniem specjalnej wystawy dokumentów dotyczących Brygady Świętokrzyskiej.

W wyniku podjętych starań, dzięki pomocy zastępcy ambasadora RP w Waszyngtonie Pana Bogusława Winida w lipcu 2005 roku do Biblioteki Jagiellońskiej dotarło 20 kartonów materiałów dotyczących Brygady Świętokrzyskiej NSZ.

W dniu 20 października 2005 r. w starej sali wystawowej [Rozmiar: 17559 bajtów]

Biblioteki Jagiellońskiej odbył się wernisaż wystawy: „Droga do wolności Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych”, która czynna była do 10 listopada tego roku.

Otwarcie wystawy swoją obecnością zaszczycili żołnierze Brygady Świętokrzyskiej, członkowie Komitetu Muzeum Brygady Świętokrzyskiej, inicjatorzy przekazania materiałów do Krakowa, mjr Stefan Celichowski („Skalski”) z córką Renatą, kpt. Lech Władyka („Lech”), por. Jerzy Turowski, Jan P. Wampuszyc (ostatni opiekun Pokoju Muzealnego [Rozmiar: 17555 bajtów]

Brygady w Orchard Lake) oraz Marian Dorr-Dorynek. Obecni byli także żołnierze Narodowych Sił Zbrojnych ze Związku Żołnierzy NSZ z władz centralnych (z prezesem Bohdanem Szuckim „Arturem”) oraz okręgu krakowskiego NSZ. W uroczystości otwarcia wystawy udział wziął prorektor UJ prof. Władysław Miodunka.

Krótki termin eksponowania wystawy związany był z trwającym od dłuższego czasu remontem starego gmachu BJ. Wystawie towarzyszył folder [Rozmiar: 21370 bajtów]

zawierający tekst autorstwa Jana Brzeskiego, kustosza Oddziału Wydawnictw Rzadkich BJ.

W roku 2006 rozpoczęto prace nad uporządkowaniem kolekcji oraz nad udostępnieniem materiałów zainteresowanym historykom oraz dziennikarzom (Instytut Historii UJ, IPN, TVN, „Gość Niedzielny”, „Wprost”). Prace prowadzone początkowo w Fundacji CDCN kontynuowane były w Oddziale Rękopisów BJ, po formalnym przekazaniu materiałów Bibliotece Jagiellońskiej.

Prawdziwym jednak impulsem do opracowania i udostępnienia [Rozmiar: 14793 bajtów]

materiałów Brygady Świętokrzyskiej było wsparcie okazane przez władze Województwa Małopolskiego. Opracowany przez Fundację CDCN projekt „Droga do wolności Brygady Świętokrzyskiej Narodowych Sił Zbrojnych” zyskał aprobatę Zarządu Województwa Marszałkowskiego, który poprzez Dyrektora Departamentu Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Turystyki Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego wsparł finansowo wspomniany projekt. Plonem tego projektu jest niniejsza prezentacja internetowa, film dokumentalny „Brygada Świętokrzyska” oraz kolekcja archiwaliów i dokumentów opracowana i włączona do zbiorów Oddziału Rękopisów BJ.
[Rozmiar: 17685 bajtów]

Zob. też opis uroczystości krakowskich:

Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, Al. Mickiewicza 22, 30-059 Kraków

Tel./fax +48 (12) 633 04 07, 633-63-77, w. 3592, E-mail: fundcdcn@if.uj.edu.pl